Arheolozi u Norveškoj otkrili su najveću vikinšku ostavu od 3.000 srebrnih novčića ikada pronađenu u toj zemlji.

Na jednom polju u oblasti Østerdalen, u blizini mesta Rena, do sada je pronađeno više od 3.000 srebrnih kovanica iz doba Vikinga, a iskopavanja su i dalje u toku. Ovaj izuzetan nalaz već je proglašen najvećim vikinškim novčanim blagom u istoriji Norveške.

Velike ostave novca iz vikinškog perioda veoma su retke u Norveškoj. Poređenja radi, drugi najveći poznati nalaz, otkriven još tokom 1830-ih godina, sadržao je 1.849 novčića, dok je treći najveći pronađen 1950. godine i imao je svega 964 kovanice.

Novčiće su pronašli metal-detektorima

Prve kovanice pronašli su detektoristi Rune Sætre i Vegard Sørlie 10. aprila ove godine, tokom pretrage jednog obrađivanog polja. Na površini zemlje otkrili su 19 srebrnih novčića rasutih u oraničnom sloju. Pretpostavlja se da je originalna posuda ili vreća u kojoj je blago bilo zakopano uništena dugogodišnjom poljoprivrednom obradom zemljišta.

• Otkrivene 302 rimske kovanice na Dunavskom limesu kod Mohova
• Arheolozi otkrili preko 100.000 novčića: neki su stari 2.000 godina
• Na nalazištu Begića Glavica arheolozi su pronašli misterioznu građevinu iz bronzanog doba – a pre toga su detektoraši otkrili ostavu metalnih predmeta

Svesni mogućeg značaja nalaza, detektoristi su odmah prekinuli pretragu i obavestili arheologe iz okruga Innlandet. Upravo ovakva saradnja između stručnjaka i odgovornih korisnika detektora metala smatra se ključnom za očuvanje arheološkog konteksta.

Novac iz Engleske, Nemačke i Skandinavije

Kovanice potiču iz perioda između 980-ih i 1040-ih godina, vremena političkih sukoba, trgovine i vikinških pohoda širom Evrope. Većina pronađenih novčića iskovana je u Engleskoj i Nemačkoj, dok manji deo potiče iz Danske i Norveške.

Ovakav sastav nalaza jasno pokazuje koliko su Vikinzi bili povezani sa evropskim političkim i trgovačkim mrežama. Srebro je često stizalo u Skandinaviju kroz trgovinu, plaćeničke službe, danak ili pljačkaške pohode.

Prelaz ka norveškom novcu

Posebno je značajno što se ostava datuje do oko 1047. godine. To je period kada Norveška prolazi kroz važnu ekonomsku transformaciju. Do tada su strani novčići predstavljali osnovno sredstvo plaćanja u zemlji.

Situacija se menja dolaskom kralja Harald Hardrada, koji nakon povratka iz Vizantije 1045. godine uspostavlja prvu organizovanu kraljevsku kovnicu novca u Norveškoj. Zbog toga arheolozi smatraju da ova ostava predstavlja dragocen uvid u trenutak prelaska sa stranog srebra na domaći monetarni sistem.

Pored celih kovanica, pronađeni su i komadi takozvanog „hacksilver“-a – isečeni fragmenti broševa, srebrnih predmeta i ingota koji su korišćeni kao sredstvo plaćanja prema težini metala.

Iskopavanja još traju

Arheološka istraživanja na lokalitetu još nisu završena. U pojedinim trenucima istraživači su pronalazili i do 200 novčića dnevno, dok se trenutno broj kreće oko 150 dnevno. Zbog ogromnog značaja nalaza, lokalitet se nalazi pod nadzorom kako bi se sprečilo nelegalno traganje i uništavanje arheološkog konteksta.

Svi pronađeni predmeti pažljivo se dokumentuju na mestu pronalaska, nakon čega se transportuju u numizmatičku zbirku Museum of Cultural History radi dalje analize i konzervacije.

Stručnjaci smatraju da bi istraživanja mogla da traju još nekoliko sezona. Pored novih kovanica, arheolozi se nadaju da će pronaći i ostatke objekata ili farme povezane sa osobom ili zajednicom koja je zakopala ovo ogromno bogatstvo.

Zašto su vikinške ostave važne? Ovakvi nalazi predstavljaju mnogo više od „skrivenog blaga“. Oni omogućavaju arheolozima da rekonstruišu trgovačke veze, političke promene i ekonomske tokove ranosrednjovekovne Evrope. Svaka kovanica nosi informacije o mestu kovanja, vladaru i vremenu nastanka, pa velike ostave poput ove funkcionišu kao svojevrsne „vremenske kapsule“ vikinškog sveta.

Izvor: Science in Norway