Pećinski otisak ruke star najmanje 67.800 godina menja razumevanje nastanka ljudske umetnosti.

Otisak ruke sa neobično izduženim, „kandžastim“ prstima, otkriven u pećini na indonežanskom ostrvu Sulavezi, trenutno predstavlja najstarije pouzdano datirano umetničko delo na svetu. Prema rezultatima nove međunarodne studije, ovaj pećinski crtež star je najmanje 67.800 godina, čime pomera dosadašnje granice nastanka simboličkog izražavanja kod Homo sapiensa.

Istraživanje su predvodili stručnjaci sa Griffith University, Indonežanske nacionalne agencije za istraživanje i inovacije (BRIN) i Southern Cross University, a rezultati su upravo objavljeni u naučnoj literaturi. Otisak ruke nalazi se u pećini Liang Metanduno, na ostrvu Muna, jugoistočno od Sulavezija, i stariji je za najmanje 15.000 godina od prethodnog rekorda – takođe otkrivenog u ovom regionu.

Precizno datiranje metodom uranijuma

Crtež je sačuvan na krečnjačkoj steni i okružen znatno mlađim pećinskim slikama. Kako bi se utvrdila njegova starost, istraživači su primenili uranijum-torijumsku metodu datiranja, analizirajući mikroskopske naslage kalcita koje su se formirale iznad i ispod same slike. Ovakav pristup omogućava da se sa velikom preciznošću odredi vremenski okvir u kojem je umetnički motiv nastao.

• Oslikanim šakama na zidovima pećina nedostaju prsti. Zašto je to tako?
• Pećina Altamira – praistorijska umetnost otkriva nove tajne
• Ružina pećina kod Gacka ponovo u fokusu arheologa: Tragovi života stari 20.000 godina

Dobijeni rezultat – 67.800 godina, potvrđuje da je Sulavezi bio jedno od ključnih žarišta rane ljudske umetnosti, ali i da je pećina Liang Metanduno korišćena za umetničko izražavanje tokom izuzetno dugog perioda, u rasponu od najmanje 35.000 godina, sve do pre oko 20.000 godina.

Ruka sa „kandžama“ i simbolika ranih ljudi

Posebnu pažnju istraživača privukao je neobičan oblik otiska ruke. Nakon što je standardni negativ ruke načinjen duvanje, pigmenta, autori su naknadno namerno suzili obrise prstiju, stvarajući utisak kandžaste šake.

„Značenje ove intervencije zasad ostaje otvoreno pitanje“, izjavio je profesor Adam Brum sa Australijskog istraživačkog centra za ljudsku evoluciju. „Moguće je da je u pitanju simbolički izraz bliskosti ljudi i životinja, što se uklapa u druge rane primere figurativne umetnosti sa Sulavezija, uključujući prikaze bića koja su delimično ljudska, a delimično životinjska.“

Ključni dokaz za ranu migraciju ljudi ka Sahulu

Značaj ovog otkrića daleko prevazilazi istoriju umetnosti. Ono direktno utiče na jednu od najvažnijih rasprava u pacifičkoj arheologiji, kada su prvi moderni ljudi stigli na superkontinent Sahul, koji je obuhvatao današnju Australiju, Tasmaniju i Novu Gvineju.

Dok tzv. „kratka hronologija“ pretpostavlja dolazak ljudi pre oko 50.000 godina, „duga hronologija“ zagovara znatno raniji dolazak, pre najmanje 65.000 godina. Datovanje pećinske umetnosti sa Sulavezija snažno podržava ovu drugu hipotezu.

„Vrlo je verovatno da su ljudi koji su stvarali ove slike bili deo populacije koja se kasnije proširila regionom i stigla do Australije“, rekao je dr Adhi Agus Oktavijana iz BRIN-a. „Ovo otkriće snažno potvrđuje da su preci prvih Australijanaca već pre 65.000 godina bili prisutni u Sahulu.“

Kombinacija savremenih analitičkih metoda i dugotrajnog terenskog rada nastavlja da, sloj po sloj, otkriva najranije tragove simboličkog mišljenja i velike kontinentalne migracije naše vrste.

Naučna studija objavljena je u časopisu Nature.