U toku su arheološka istraživanja na srednjovekovnom Marijinom gradu u Gornjim Podgradcima kod Gradiške.

Lokalitet Marijin grad, poznat i kao Vrbaški grad, nalazi se u okviru šumskog kompleksa izdvojenog kao područje visoke zaštitne vrednosti, u odeljenjima 171 i 172 P.J. „Kozara–Vrbaška“, čime se dodatno ističe značaj povezivanja prirodnog i kulturnog nasleđa, naveli su na fejsbuk stranici Šg Gradiška.

Arheološka istraživanja na lokalitetu vodi arheolog Dušan Kojić iz Zavičajnog muzeja u Gradišci. Kako je tom prilikom istaknuto, Marijin grad predstavlja značajan srednjovekovni lokalitet koji se u istorijskim izvorima pominje još u 13. veku, a sve je izvesnije da je imao i administrativnu funkciju u okviru jedne od župa Donje Slavonije.

• Na srednjovekovnoj tvrđavi Koprijan otkrivena crkva
• Srednjovekovni mač iz reke Vrbas: Banjalučki “Ekskalibur”
• Sprovedena su arheološka istraživanja na srednjovekovnom gradu Mileševcu

Prema rezultatima nedavno objavljenog rada Dušana Kojića u Godišnjaku, lokalitet se ne može posmatrati kao izolovano utvrđenje. Naprotiv, reč je o širem arheološkom kompleksu koji, pored same tvrđave, obuhvata i okolne lokalitete poput Crkvišta, Luke i Njive. Ovi nalazi ukazuju na postojanje podgrađa, odnosno naseljenog prostora u neposrednoj vezi sa utvrđenjem, što značajno menja dosadašnje razumevanje funkcije ovog mesta.

LiDAR snimanja lokaliteta

Poseban doprinos novijim istraživanjima dala je primena savremenih tehnologija. LiDAR snimanja sprovedena 2023. godine omogućila su preciznije sagledavanje reljefa i identifikaciju ostataka bedema, kula, rovova i moguće cisterne.

Na osnovu ovih podataka potvrđeno je da je tvrđava imala razvijen i složen odbrambeni sistem, kao i strateški položaj sa koga je bilo moguće kontrolisati širi prostor i komunikacione pravce u dolini. Istraživanja Marijinog grada imaju dugu tradiciju. Prvi opisi lokaliteta potiču iz 1930-ih godina, nakon čega su usledila rekognosciranja sredinom 20. veka, kao i arheološka iskopavanja 1981. i 1990. godine.

Noviji radovi, uključujući istraživanja na lokalitetu Crkvište 2016. godine, kao i savremene analize i snimanja, dodatno su doprineli razumevanju ovog kompleksa.