Olovni kovčeg ukrašen simbolima zagrobnog života, tamjan iz Arabije i luksuzni predmeti svedoče o izuzetnom statusu žene sahranjene pre oko 1.700 godina u rimskom Kolčesteru

Arheolozi su u nekadašnjoj rimskoj prestonici Britanije otkrili jednu od najimpresivnijih kasnorimskih sahrana poslednjih godina navodi se u saopštenju. U bogato ukrašenom olovnom kovčegu pronađeni su ostaci žene visokog društvenog položaja, zajedno sa skupocenim predmetima i tragovima egzotičnih mirisa koji su korišćeni tokom pogrebnog obreda.

Otkriće potiče iz rimskog grada Kolčestera (Camulodunum), prve prestonice rimske Britanije, gde je tokom zaštitnih arheoloških istraživanja pronađena izuzetno očuvana grobnica. Naučne analize ne samo da su otkrile kako je žena sahranjena, već i kako su Rimljani shvatali smrt, telo i zagrobni život.

Žena visokog statusa iz srca rimske Britanije

Skeletni ostaci pripadali su ženi staroj između 25 i 35 godina. Preliminarne izotopske analize pokazuju da je najverovatnije odrasla upravo u Kolčesteru, što ovu sahranu čini retkim primerom lokalne elite iz kasnorimskog perioda.

Njeno telo položeno je u masivan olovni kovčeg, koji je prvobitno bio smešten u spoljašnji drveni sanduk. Iako je drvo istrulilo, ostali su sačuvani gvozdeni ekseri, dok je olovni kovčeg preživeo gotovo netaknut. Uz pokojnicu su položeni luksuzni predmeti – ukosnice za kosu, retke staklene bočice i drugi grobni prilozi koji jasno ukazuju na njeno bogatstvo i društveni ugled.

Tamjan, gips i mirisi iz dalekih krajeva Carstva

Jedan od najzanimljivijih rezultata istraživanja potekao je iz laboratorijskih analiza ostataka pronađenih u kovčegu. Istraživači su identifikovali tamjan, gips i egzotične smole koje su se nalazile u jednoj od staklenih bočica. Ove dragocene materije nisu služile samo da prikriju neprijatne mirise raspadanja tela. Gips je usporavao raspadanje tela, dok su tamjan i aromatične smole imali važnu ritualnu ulogu. U rimskom svetu ovakvi luksuzni uvozni proizvodi predstavljali su simbol bogatstva, ali i deo pogrebnih običaja koji su pokojniku trebalo da obezbede dostojanstven prelazak u zagrobni svet. Tamjan je stizao iz Arabije i istočne Afrike, zbog čega je predstavljao jednu od najskupljih roba antičkog sveta.

Olovni kovčeg prepun simbolike

Posebnu pažnju privlači sam olovni kovčeg, bogato ukrašen geometrijskim motivima, školjkama i kružnim ornamentima. Arheolozi smatraju da školjke nisu bile samo dekoracija. U rimskoj simbolici predstavljale su putovanje duše preko mora ka blaženim ostrvima, odnosno zagrobnom svetu. Kružni motivi verovatno simbolizuju Sunce ili Mesec, čime je čitava dekoracija dobila religijsko značenje.

Ovakvi ukrašeni olovni kovčezi bili su izuzetno retki i predstavljali su luksuz koji je mogao da priušti samo mali broj najbogatijih stanovnika Rimskog carstva.

Orijentacija groba i grobni prilozi ukazuju da je žena verovatno bila pagan. Međutim, ovakvi olovni kovčezi korišćeni su i kod ranih hrišćana, što pokazuje da su luksuzni pogrebni običaji opstajali uprkos velikim religijskim promenama koje su obeležile kasno Rimsko carstvo.

Kako je nastajao olovni kovčeg?

Izrada ovakvog kovčega predstavljala je složen zanatski poduhvat. Olovo je vađeno iz rudnika u zapadnoj i severnoj Britaniji, najverovatnije iz oblasti Mendip u današnjem Somersetu. Nakon topljenja rude izrađivani su veliki olovni ingoti teški oko 75 kilograma, koji su transportovani do radionica.

• Arheološka enigma u Viminacijumu – olovni kovčezi, tradicija sahranjivanja sa Bliskog istoka
• Raskoš iz ranohrišćanske ere: Ljubičasta tkanina sa zlatnim nitima
• Zagonetni Rimljanin preliven tečnim gipsom nakon smrti

Majstori, poznati kao plumbarii, izlivali su velike ploče od olova u peščanim kalupima. Ukrasni motivi nastajali su utiskivanjem drvenih modela, dok su za motive školjki korišćene prave kapice jakobove školjke koje su ostavljale reljefni otisak u pesku. Nakon hlađenja, ploče su savijane u oblik kovčega, a spojevi pažljivo lemljeni. Sam kovčeg bio je izuzetno težak – zajedno sa drvenim sandukom i telom mogao je težiti koliko i dva odrasla muškarca.

Retka privilegija rimskih bogataša

Olovni kovčezi činili su svega oko dva procenta svih rimskih sahrana u Britaniji. Do danas je pronađeno približno 400 primeraka, ali je veliki broj uništen tokom 19. i početkom 20. veka kada su pretopljeni zbog vrednosti metala. Najveća koncentracija ovakvih sahrana poznata je upravo iz velikih rimskih gradova poput Kolčestera, Londona, Jorka i Glostera.

Iako su se nekada povezivali prvenstveno sa vojskom ili doseljenicima iz drugih delova Carstva, savremena istraživanja pokazuju da su u njima sahranjivani i lokalni stanovnici visokog društvenog statusa, bez obzira na poreklo.