U Muzeju Vojvodine u Novom Sadu održava se serijal predavanja o višedecenijskim arheološkim iskopavanjima na nalazištu Čurug.

Arheološka istraživanja Muzeja Vojvodine u Čurugu započeta su kao mali zaštitni zahvat na nalazištu Stari vinogradi zbog rada mesne ciglane, a danas posle gotovo 30 godina pedstavljaju jedan od najvećih arheoloških projekata u Srbiji.

Tokom vremena u projektu je učestvovalo više od 300 mladih ljudi koji su se školovali kao arheolozi. Iz zemlje su izronile nebrojene važne informacije o prošlosti. Ovom prilikom rukovodilac projekta Arheološki park Čurug i troje dugogodišnjih saradnika daje 7 velikih arheoloških „priča“ koje su proistekle iz ovog velikog višedecenijskog poduhvata.

Arheološka riznica Čuruga 19.03.2026. u 12.00 i 18.00 sati

Stepenice iz davne prošlosti do danas (Predavač Stanko Trifunović)

Kompleks arheoloških nalazišta u Čurugu koja su istraživana već gotovo tri decenije dao je jako veliki uzorak nalaza i podataka za razumevanje istorije od bronzanog doba do 19. veka. Takav primer gotovo da nije poznat na prostoru današnje Srbije. Ne da je značajan samo po bogatstvu zbirki koje su obogatile Muzej Vojvodine već pruža bolje mogućnosti koje ranije nisu postojale, za razumevanje velikih istorijskih procesa srednje i istočne Evrope, pre svega seoba. Pored toga, može se pratiti razvoj jednog savremenog naselja dubokood srednjovekovne prošlosti. Sve zajedno čini ogroman kapital za zasnivanje i razvoj modernog i kompleksnog arheološkog parka, na korist cele zajednice, ne samo u Srbiji.

Na pola puta između Homera i Konana 26.03.2026. u 18.00 sati

Šta (ne)znamo o bosutskoj kulturi? (Predavači Marija Ćuković i Mladen Bačlija)

Nalazišta bosutske kulture nisu retka pojava, dok starije gvozdeno doba nije nezamislivo daleka prošlost, a opet šira javnost ne zna mnogo o ovoj kulturi. Razlozi za takvo stanje stvari, kao i osobine ove kulture, njene materijalne karakteristike i problemi sa kojima se naučnici susreću pri njenom istraživanju, biće predmet ovog predavanja. Stara istraživanja i nova saznanja biće prezentovana kroz priču i fotografije sa publikovanih nalazišta, ali i novootkrivenog lokaliteta Gradište u Žablju, koje nas je i podstaklo da priču o bosutskoj kulturi ponovo otvorimo i podsetimo javnost na njeno postojanje i značaj.

Zavodljivost „lepih predmeta“ 02.04.2026. u 18.00 sati

Primer ostave iz Čuruga (Predavač Marija Ćuković)

Ostave luksuznih predmeta, nakita, oružja i drugi nalazi kojima nedostaje arheološki kontekst, mogu u velikoj meri uticati na lošu ili nesigurnu interpretaciju prošlosti. Da li je „lep“ predmet značajan sam po sebi, ako ne može da da sigurne podatke o uslovima i mestu nalaza? Dobar primer ove problematike svakako je ostava iz Čuruga, koja je pronađena dvadesetih godina 20. veka i dan danas podstiče brojna pitanja naučnika i istraživača. U okviru predavanja biće reči i o vezi između ove ostave i nalazišta referentih perioda koji se istražuju u okviru projekta Arheološki park Čurug.

Kako arheologija duboko ispisuje istoriju 09.04.2026. u 18.00 sati

Seobe i narodi na granici era, o kojima se malo ili ništa nije znalo (Predavač Stanko Trifunović)

Panonsko-ilirski ustanak od 6. do 9. godine n.e. veliki je istorijski događaj koji se slabo koristi i u istoriografskoj nauci. Ostale su važne i velike posledice tog rata koje nisu zapisane, ali ih arheologija iščitava iz dubina zemlje. U Čurugu su izbeglice iz ovog rata arheološki prepoznate u ostacima naselja i groblja, a naziru se i do sada sasvim nepoznati pravci seoba Balkan – Podunavlje – srednja Evropa.

Asteriks i Obeliks od Inđije 16.04.2026. u 18.00 sati

Keltizacija mlađeg gvozdenog doba na tlu Srbije (Predavač Marija Ćuković)

Predavanje je posvećeno analizi javnog diskursa o Skordiscima, kroz pregled toka istraživanja ovog fenomena mlađeg gvozdenog doba u domaćoj arheologiji, ali i slici Skordiska koja je plasirana široj javnosti. Sa arheološkom slikom Skordiska upoznaćemo se kroz pregled poznatijih arheoloških nalazišta mlađeg gvozdenog doba u našem širem Podunavlju, sa posebnim osvrtom na lokalitete ovog perioda koji se istražuju u okviru projekta Arheološki park Čurug.

Krv, čelik i pepeo Pax Romana, šerpe, lonci i grobovi seljaka 23.04.2026. u 18.00 sati

Sarmati i Limiganti, suživot neprijatelja u rimsko doba (Predavač Stanko Trifunović)

Posle Dačkih ratova imperatora Trajana naseljavaju se u Panonskom varvarikumu Sarmati. U pisanim izvorima pominje se njihov suživot sa Limigantima, i veliki rat 359. godine koji je okončao taj odnos. U Čurugu se velikom uzorku arheološki istražuju groblja Sarmata i naselja Limiganata, što ga izdvala od brojnih nalazišta tog vremena na drugim prostorima. Zato su baš na ovom mestu, a ne na mnogim drugim, postavljena mnoga ozbiljna pitanja, a dobojeni su i neki odgovori o kretanju ovih naroda i etnogenezi Slovena u srednjem Podunavlju.

Tamo gde zemlja pamti 30.04.2026. u 18.00 sati

Srednjovekovno poreklo Čuruga (Predavač Katarina Miljević)

Na prostoru današnjeg Čuruga je do sada arheološki istraženo nekoliko srednjovekovnih horizonata, koji se datuju od perioda 5-6. veka, pa sve do turskih osvajanja i novog veka. Fokus istraživanja je bio na ostacima naselja, koji predstavljaju svedočanstva bogate kulturne istorije ovog prostora. Različiti narodi su učestvovali u pisanju te kulturne istorije i ostavili su tragove svoje svakodnevnice svega nekoliko metara ispod površine današnjeg tla. Istovremeno, kontinuitet naseljavanja na ovom prostoru omogućava praćenje različitih istorijskih događaja koji su imali uticaj i na stanovnike srednjovekovnog Čuruga i koji se ugleda u njihovoj materijalnoj kulturi.

Izvor: Muzej Vojvodine