Zavod za zaštitu spomenika kulture Niš nastavlja zaštitna arheološka iskopavanja na trasi Železničke obilaznice oko Niša, na prostoru arheološkog lokaliteta Novosel u ataru sela Malča.

Lokalitet Novosel predstavlja naselje iz eneolitskog (bakarno doba) perioda, koje je, prema dosadašnjim saznanjima, nastalo nakon prestanka korišćenja rondela na lokalitetu Orničje. Istovremeno, ono je direktno povezano sa punim razvojem života na eponimnim lokalitetima Bubanj i Velika Humska Čuka kod Niša. Preliminarni nalazi ukazuju da naselje pripada kulturnoj grupi Černavoda III, dok će preciznija kulturna i hronološka determinacija biti moguća nakon završetka istraživanja i detaljne analize materijala.

Zaštitna arheološka iskopavanja na Novoselu obuhvataju površinu od oko 15.000 m², u dužini od približno 500 metara duž trase buduće pruge. Iako se lokalitet prostire i severno i južno od planirane saobraćajnice, istraživanja se trenutno sprovode isključivo u zoni predviđenoj za izgradnju, u skladu sa dinamikom infrastrukturnog projekta.

Podsećanja radi, Zavod je prethodno realizovao kompletna zaštitna iskopavanja na lokalitetu Orničje (KO Malča), gde je istražen izuzetno redak arheološki kompleks tipa rondel – sistem rovova i palisada organizovanih u vidu koncentričnih krugova. Istraživanjima rukovode mr Aleksandar Aleksić (Zavod za zaštitu spomenika kulture Niš), dr Aleksandar Kapuran (Arheološki institut Beograd) i MA Slobodan Mitić (Narodni muzej Niš).

Otežan rad arheologa na terenu

Na lokalitetima duž trase Železničke obilaznice neophodno je sprovesti potpuna arheološka iskopavanja kako bi se omogućila realizacija izgradnje pruge. Radovi se odvijaju prema prioritetima projekta, pod izuzetno otežanim terenskim uslovima. Obilne padavine tokom perioda oktobar–decembar 2025. godine, kao i u januaru i februaru 2026., značajno su otežale sprovođenje istraživanja, a pristup terenu moguć je isključivo uz upotrebu terenskih vozila.

Iskopavanja na trasi Železničke obilaznice oko Niša predstavljaju jedan od najobimnijih arheoloških poduhvata koje je Zavod organizovao od svog osnivanja 1966. godine. Projekat se izdvaja po broju angažovanih stručnjaka, više od 25 arheologa, ukupnoj istraženoj površini većoj od 17.000 m², kao i po primeni savremenih metoda i tehnologija u zaštiti arheološkog nasleđa. Na izvestan način, ova istraživanja simbolično najavljuju obeležavanje 60 godina postojanja Zavoda.

Izvor: ZZSK Niš