Arheolozi su po prvi put prikazali lice čoveka koji je u 16. veku bio smatran pravim vampirom.

Njegovi ostaci pronađeni su na lokalitetu Račeša u istočnoj Hrvatskoj, a iskopavanja su otkrila jezive tragove rituala za “zaustavljanje” povratka pokojnika u život. Detaljnije o otkriću: Otkriće “vampirskog” groba u Hrvatskoj

Nalazište Račeša u Hrvatskoj predstavlja kompleksan arheološki lokalitet sa složenim nasleđem. Prvobitno je bio povezan sa Templarima, a kasnije je bio pod okriljem Reda vitezova bolnice Svetog Jovana Jerusalimskog. Istraživanja sprovedena između 2012. i 2023. godine otkrila su veliki arhitektonski kompleks i 181 grob, većina u skladu sa tradicionalnim hrišćanskim običajima.

Zagonetni grob muškarca

Međutim, grob broj 157 značajno se izdvojio. Reč je o muškarcu srednjih godina (40-50 godina), visine oko 164 cm, koji je u životu pretrpeo intenzivno fizičko nasilje. Osteološka analiza pokazala je stare povrede vilice i rebara, ali i perimortalne traume na lobanji izazvane oštrim predmetom su nastale neposredno pred smrt.

Položaj tela u grobu bio je neuobičajen. Grudni koš je bio okrenut na stomak, dok je lobanja uklonjena i postavljena 30 cm dalje od vrata, dok je još sadržala meko tkivo. Između nogu otkrivena je masivna cigla, a ispod glave ogromni kamen.

Ovi znakovi ukazuju na intervenciju nakon smrti motivisanu verovanjima u vampire, prema slavonskim tradicijama.

Rekonstrukcija lica „vampira“ iz Hrvatske

Zbog jedinstvenog profila ovog muškarca, istraživači su primenili forenzičku rekonstrukciju lica koristeći kompjuterizovanu tomografiju i digitalne alate poput OrtogOnBlender-a. Lice je rekonstruisano na osnovu 21 segmenta lobanje, uzimajući u obzir prosečne evropske dimenzije mekih tkiva. Dobijene su tri slike: dve objektivne u sivim tonovima i jedna umetnička sa spekulativnom koloracijom.

Analiza mozga pokazala je zapreminu od 1488 cm³, što je blaga makrocefalija (+2,59 standardnih devijacija u odnosu na prosečnog modernog muškarca). Ipak, ovo ne ukazuje na bilo kakve kognitivne ili ponašajne osobine, već se radi o čistom morfološkom zapažanju.

• Kako je izgledao srednjovekovni ratnik iz Hrvatske?
• Zašto su zmije pronađene u srednjovekovnim grobovima?

Studija potvrđuje da digitalne i forenzičke metode mogu uspešno rekonstruisati vizuelni identitet istorijskih osoba. Lice groba 157 pokazuje tragove nasilja i moguće društveno isključenje, kao i verovanja u vampirizam u srednjovekovnoj Hrvatskoj. Ovi nalazi otvaraju novi uvid u rituale, strahove i kulturne običaje tog perioda.

Rad je objavljen u časopisu OrtogOnLineMag.

Why was this man's head removed and buried near his body 400 years ago?

Well, Natasa Sarkic, the archaeologist involved in excavating the remains discovered in #Croatia, tells me his bite may have been worse than his bark 🧛‍♂️

🌎 https://t.co/4iUo4Yk1KL pic.twitter.com/WLPxxmHEBE

— Sky News (@SkyNews) February 9, 2026