02/12/2022

Skeleti zmija u grobovima ljudi (sliku ustupila dr Monika Milosavljević: vizuelizacija Nikola Stepković)

Pre manje od 30 godina arheolozi su, tokom arheoloških iskopavanja nekropole Ravna-Slog u blizini Knjaževca, naišli na skelete zmija u grobovima ljudi. Pažnja zmijskim skeletima nije previše pridavana, jer se mislilo da se tu radi o prirodnoj pojavi. Međutim, nove analize su pokazale da je položaj zmija u grobovima bio nameran i da je reč o nekom pogrebnom ritualu. Skeleti zmija su inače retki u arheološkim kontekstima, a još ređi u grobovima.

Jedna od najbolje istraženih nekropola nalazi se u istočnoj Srbiji, nedaleko od Knjaževca. Reč je o lokalitetu Ravna–Slog, 300 m jugozapadno od antičkog utvrđenja Timacum Minus.

Na ovoj nekropoli je zabeležena zanimljiva pojava-pohranjivanje zmija sa ljudima. U sedam rimskih i srednjovekovnih grobova otkriveni su životinjski ostaci zmija zajedno sa ljudskim ostacima.

Skeleti zmija u grobovima su bili zanemareni

Otkriveni skeleti zmija su zabeleženi između 1994. i 1996. godine, ali im tada nije pridavana pažnja. Istraživači su mislili da su zmije grobove koristile kao svoja staništa. Možda je bilo otkriveno i više skeleta zmija, ali su odbačeni.

Grob br. 4, sahrana žene i zmije obmotane oko njene desne ruke (Петковић и Миладиновић-Радмиловић 2013, таб. I)

Novije analize pokazale su da ipak, položaj zmijskih skeleta u grobovima ukazuje da je reč o nekom pogrebnom ritualu. Naravno, nije ni isključeno da je pojava zmija u grobovima slučajna. Ali položaj u kome su zmije pronađene govori da su neke bile namerno stavljene u grobove.

Iako su skeleti zmija bili zanemarni, od arheološke dokumentacije su odrađeni samo crteži, bez fotografija. “U svakom slučaju, ovaj fenomen, sahrane zmije i čoveka je važan za proučavannje odnosa čoveka i životinje u arheologiji“, ističe u svom radu dr Milosavljević, M.

Arheološki lokalitet Ravna-Slog

Arheološki lokalitet Ravna-Slog nalazi se u blizini rimskog kastruma Timacum Minus koji je kasnije postao ranovizantijsko utvrđenje. Iskopavanja na ovom lokalitetu tokom 1990-ih otkrila su 72 kasnorimska groba od 4. do 5. veka. Na nekropoli su otkrivena i 65 srednjovekovna groba, od 9. do 11. veka.

Skeletni ostaci zmija pronađeni su u 4 ženska srednjovekovna i jedan dečiji grob. Kao i u dva groba, za koje se pretpostavlja da su iz rimskog perioda.

Položaj zmija u grobovima (Milosavljević 2021, fig. 6.1., vizuelizacija Nikola Stepković)

Sahrane zmija i ljudi

Na osnovu očuvane arheološke dokumentacije primećeno je da položaj zmija ukazuje da je njihovo postavljanje u grobove ljudi bilo namerno.

Kod tri srednjovekovne žene zmije su bile omotane oko struka, kao “pojas”. Kod dečijih grobova iz rimskog i srednjeg veka, zmija je bila u ispruženom položaju, sa leve ili desne strane pokojnika. Kod jedne žene (grob br. 4) iz rimskog perioda, zmija je bila obmotana oko ruke u visini lakta, poput narukvice. Ova narukvica podseća na one sa otvorenim krajevima u obliku zmije, koje su bile omiljene među ženama iz bronzanog doba Balkana. Ova “tradicija” se nastavlja kod žena iz rimskog perioda.

Sahranjivanje ljudi sa životinjama ili delovima životinja na ovom mestu tumačeno je kao znak lokalne paganske prakse. I ti grobovi se tumače kao prehrišćanski.

Njihovo postavljenje u grobove, da li u ispruženom položaju u blizini ljudskog tele ili obmotane oko tela, ruku, je bilo namerno.

Podelite sadržaj na:

2 thoughts on “Skeleti zmija u grobovima ljudi na nekropoli Ravna-Slog u blizini Knjaževca

  1. Naslovna fotka je fotka prstena pronađenog prilikom iskkopavanja objekta u selu Guberevac, GO Sopot, Grad Beograd. Objekat je prvobitno protumačen kao grobnica, kasnije je to stavljeno pod znak pitanja. Prsten se nalazi u zirci Narodnog muzeja u Beogradu.

Comments are closed.

Translate »