Kako je ispod srednjovekovne crkve otkriven 5.000 godina star grob jamne kulture
Tokom istraživanja srednjovekovne crkve na lokalitetu Livade kod Pančeva, arheolozi su otkrili grob star oko 5.000 godina, sa skeletom mlade osobe prekrivenim crvenim okerom, koji pripada jamnoj kulturi bakarnog doba.
Skelet mlade osobe, prekriven crvenim okerom, otkriven je 2013. godine na lokalitetu Livade kod Pančeva. Grob pripada jamnoj kulturi bakarnog doba, poznatoj po sahranjivanju pokojnika pod humkama, a radiokarbonskom metodom datovan je u period između 2828. i 2491. godine pre nove ere.
Slučajno otkriće groba jamne kulture
Tokom zaštitnih arheoloških istraživanja srednjovekovne crkve 2013. godine arheolozi su došli do otkrića groba koji je sadržao oker.
Prilikom pripreme podloge u unutrašnjosti crkve, arheolozi su uočili pravougaonu grobnu raku i u njoj ostatke sahrane iz bakarnog doba.
- Otkriven grob pripadnika jamne kulture star oko 5.000 godina u Rumuniji
- Pre 5.000 godina pokojnici pod humkama u Vojvodini možda su bili mumificirani
Još od prvih istraživanja lokaliteta 2007. godine postojala je pretpostavka da se na ovom mestu nalazila praistorijska humka. Blago uzvišenje, prečnika oko 40 metara i visine približno pola metra, moglo je biti ostatak humke podignute tokom eneolita, odnosno bakarnog doba.
Srednjovekovna crkva izgrađena je upravo na njenom najvišem, centralnom delu. Zbog toga je prvobitni izgled humke znatno izmenjen, dok su kasnije sahrane, obavljane oko crkve između 11. i 15. veka, verovatno uništile druge praistorijske grobove.
Grob iz bakarnog doba sačuvao se jer se nakon izgradnje crkve nije sahranjivalo u njenoj unutrašnjosti. Prema položaju i očuvanosti, arheolozi su pretpostavili da bi mogao predstavljati centralni, a možda i jedini grob prvobitne humke.
Sahrana mlade osobe sa okerom
Grobna raka otkrivena je na dubini od 1,25 metara u odnosu na današnju površinu tla. Bila je pravougaonog oblika, sa zaobljenim uglovima, dužine 1,38 i širine 0,8 metara. U njoj je pronađen skelet mlade osobe, starosti približno 13-15 godina, nepoznatnog pola.
Pokojnik je bio položen na leđa, sa glavom okrenutom ka jugozapadu. Lobanja je bila naslonjena na levi obraz, ruke su bile savijene u laktovima i položene na stomak, dok su noge bile savijene u predelu karlice i kolena. Na dnu groba uočena je tamnija zona zemlje, različita od okolnog žućkastog lesa. Arheolozi su pretpostavili da je pokojnik možda bio položen na neku vrstu prostirke.
Posebno je značajan nalaz crvenog okera. Grumen ovog prirodnog pigmenta pronađen je na oko 15 centimetara od leve strane lobanje, dok su kosti skeleta bile prekrivene okerom, najintenzivnije u predelu glave. Upotreba okera jedna je od prepoznatljivih odlika sahranjivanja u jamnoj kulturi. Ovaj pigment, dobijen od zemlje bogate oksidima gvožđa, imao je važnu ulogu u pogrebnim običajima praistorijskih zajednica.
Tragovi drvene konstrukcije i neobičan nalaz srebrnih karika
Iako drveni ostaci nisu sačuvani, uočeno je više malih kružnih jama duž ivica grobne rake. Njihov položaj i raspored ukazuju na to da su u zemlju možda bile pobodene zašiljene drvene oblice koje su nosile konstrukciju groba. U ispuni groba pronađen je i fragment životinjske kosti koji pripada domaćem govečetu. Blizu sahrane otkrivena je i izdužena jama nepravilnog ovalnog oblika. U njoj nisu pronađeni ljudski ostaci, ali su nađene dve istovetne srebrne karike elipsastog oblika, uz koje su se nalazile i mrvice okera.
Tragovi okera zabeleženi su i na drugim mestima u unutrašnjosti crkve, u blizini groba. Zbog toga su arheolozi pretpostavili da su srebrne karike prvobitno mogle pripadati istoj sahrani, a da su se najverovatnije nalazile u predelu lobanje.
Moguće je da su bile deo ukrasa za kosu, poznatog u arheološkoj literaturi kao Lockenring. Slični predmeti javljaju se u grobovima pod humkama koji se povezuju sa jamnom kulturom. Ipak, pošto su karike pronađene izvan grobne rake, njihova veza sa skeletom ostaje pretpostavka, a ne potvrđena činjenica.
Grob je podignut u bloku od strane konzervatora iz Muzeja Vojvodine i nakon toga je prenet u Narodni muzej u Pančevu gde je i izložen za javnost.
