Arheolozi smatraju da su na Itaki pronašli svetilište posvećeno legendarnom Odiseju, junaku Homerove Odiseje.

Posle višedecenijskih arheoloških istraživanja na lokalitetu Agios Atanasios, poznatom i kao Homerova škola, na severu grčkog ostrva Itaka, arheolozi sa Univerziteta u Janjini smatraju da su identifikovali svetilište posvećeno legendarnom Odiseju, mitskom kralju Itake i glavnom junaku Homerove Odiseje.

Ako se ova interpretacija potvrdi, reč je o jednom od najznačajnijih otkrića vezanih za kult heroja u antičkoj Grčkoj.

Lokalitet sa tragovima života starim više od 6.000 godina

Središte lokaliteta čini velika stena okružena izvorima vode. Iskopavanja su obavljena na dve terase povezane stepenicama uklesanim u stenu, kao i na nižim delovima kompleksa. Na gornjoj terasi otkriveni su ostaci helenističke kule iz 3. veka pre nove ere, dok se na donjoj nalazi velika pravougaona građevina.

Najstariji tragovi ljudske aktivnosti datuju iz kasnog neolita, odnosno kraja 5. i početka 4. milenijuma pre nove ere. Pronađeni su brojni kremeni alati i stotine fragmenata keramike.

• Turski arheolozi veruju da su otkrili ostatke Trojanskog konja
• Pravi vojnici testirali mikenski oklop star 3.500 godina
• Gde se nalazila Troja? Arheolozi već 150 godina tragaju za odgovorom

Iz kasnog bronzanog doba potiču ostaci oko trideset različitih posuda iz 14. i 13. veka pre nove ere, što potvrđuje da je ovo područje bilo naseljeno i u mikenskom periodu.

Mikenski centar koji je nadzirao sever Itake

Jedno od najznačajnijih otkrića predstavlja podzemni izvor vode sa bočnim zidovima građenim tehnikom konzolnog svoda od velikih kamenih blokova. Takve građevine izuzetno su retke u grčkom svetu. Na osnovu njegove konstrukcije i keramičkih nalaza iz kasnog mikenskog perioda, arheolozi smatraju da potiče iz vremena mikenskih palata.

Pretpostavlja se da je naselje na lokalitetu Agios Atanasios imalo važnu stratešku ulogu. Ono je nadziralo luke i plodne oblasti severozapadne Itake, ali i upravljalo bogatim izvorima vode. Verovatno je bilo deo mreže od sedam do osam mikenskih naselja koja su činila jezgro tadašnjeg urbanog centra ostrva.

Natpisi sa Odisejevim imenom

Najveći broj nalaza potiče iz helenističkog i ranorimskog perioda, kada je kompleks doživeo svoj procvat.

Pronađeno je više od 100 novčića iz različitih grčkih gradova, datovanih između 3. veka pre nove ere i 2. veka nove ere, 34 fragmenta glinenih zavetnih darova; brojni tegovi za razboj, riznica zlatnog nakita, bronzani predmeti i osam fragmenata ritualnih posuda korišćenih za obredno očišćenje.

Posebno su značajni brojni fragmenti crepa sa grčkim i latinskim natpisima. Na pojedinim primercima nalazi se ime boga Apolona Agijeja, što ukazuje na postojanje lokalnog kulta.

Međutim, najveću pažnju privukli su natpisi sa imenom Odiseja. Na fragmentima keramike sačuvani su natpisi ΟΔΥΣΣΕΟΣ („Odisejev“) i ΟΔΥΣΣΕΙ („Odiseju“), koji predstavljaju snažan dokaz postojanja herojskog kulta posvećenog legendarnom vladaru Itake.

Arheolozi su pronašli i minijaturnu bronzanu bistu koja prikazuje Odiseja u skladu sa njegovim prikazima u grčko-rimskoj umetnosti i na novcu Itake iz 4. i 3. veka pre nove ere.

Svetilište pomenuto u antičkim izvorima

Na osnovu svih dosadašnjih nalaza, istraživači smatraju da se monumentalni kompleks može pouzdano identifikovati kao Odisejon – svetilište posvećeno Odiseju koje se pominje u dekretu stanovnika Itake iz oko 207. godine pre nove ere. U istom dokumentu spominju se i svečanosti poznate kao Odiseje, održavane u čast legendarnog junaka. Tačna lokacija ovog svetilišta bila je predmet naučnih rasprava još od tridesetih godina prošlog veka.

Novo otkriće dobija dodatnu težinu gotovo sto godina nakon pronalaska zavetnog natpisa ΕΥΧΗΝ ΟΔΥΣΣΕΙ („Zavet Odiseju“) u pećini Polis. Dva nova epigrafska svedočanstva pronađena na Agios Atanasiosu, zajedno sa arhitektonskim ostacima i bogatim arheološkim materijalom, pružaju do sada najuverljiviji dokaz da je upravo ovde postojao veliki javni kompleks koji je imao važnu religijsku, društvenu, a verovatno i političku ulogu u životu stanovnika Itake tokom helenističkog i ranorimskog perioda.

Izvor: Greek Ministry of Culture