Istraživanja srednjovekovnog grada Pavlovca donela su otkrića koja bacaju novo svetlo na njegovu istoriju i stanovnike.

Ovogodišnja arheološka istraživanja na srednjovekovnom gradu Pavlovcu iznad Prače (Republika Srpska) donela su niz značajnih otkrića koja pružaju nove uvide u život i istoriju vlastelinske porodice Pavlović.

Istraživanja su sprovedena u okviru međunarodnog projekta STONE, koji okuplja stručnjake iz više naučnih institucija regiona i sveta.

Na projektu sarađuju ZRC SAZU, Univerzitet u Sarajevu, Univerzitet u Beogradu i Univerzitet Stanford, uz podršku Zavičajog muzeja Goražde i kustosa Admira Džemidžića. Cilj istraživanja jeste bolje razumevanje srednjovekovnih stećaka, naselja i kulturnog pejzaža zapadnog Balkana.

Stećak ugrađen u crkvu

Ovogodišnja istraživanja obuhvatila su tri lokacije, od kojih su dve smeštene unutar gornjeg dela utvrđenja. Jedna istražena sonda otvorena je u kuli na najvišoj tački grada, poznatoj kao Crkvina. Dok je druga postavljena u manjoj vrtači među obraslim ostacima građevina Gornjeg grada.

Prema rečima rukovodioca projekta dr Saše Čavala, najveće iznenađenje predstavljalo je otkriće stećka sa postoljem koji je bio ugrađen u samu strukturu crkve.

„Posebno nas je iznenadilo otkriće stećka slemenjaka sa postoljem u samoj građevini, što ukazuje da je crkva, pored liturgijske, verovatno imala i funkciju mauzoleja. Takvi primeri su izuzetno retki u srednjovekovnim gradovima i crkvama nizijske Bosne i Hercegovine, zbog čega je ovo otkriće od velikog značaja, kako za nauku, tako i za razumevanje porodice Pavlović, o kojoj istorijski izvori govore veoma malo“, istakla je Čaval.

Tragovi svakodnevnog života u 14. i 15. veku

Druga istražna sonda, označena kao TT1, donela je sasvim drugačiju sliku srednjovekovnog Pavlovca. Arheolozi su pronašli velike količine raskomadanih životinjskih kostiju, ulomke keramičkih posuda, fragmente staklenih čaša, kao i brojne metalne predmete.

Nalazi svedoče o ishrani i svakodnevnim aktivnostima stanovnika utvrđenja tokom 14. i 15. veka. Posebno se izdvajaju vrhovi strela i strelica za samostrel, koji potvrđuju važnu vojnu i odbrambenu ulogu Pavlovca.

Utvrđenje je kontrolisalo srednjovekovni trg Praču i važan trgovački put koji je povezivao jadransku obalu sa unutrašnjošću Balkana, zbog čega je imalo značajan strateški položaj.

Nova otkrića na nekropoli Podgrad

Istraživanja su nastavljena i na nekropoli stećaka Podgrad, gde su arheolozi ove godine istražili još četiri groba, nakon tri otkopana tokom prethodne kampanje.

• Započeta istraživanja srednjovekovnog grada Pavlovac u Prači, BiH
• Nekropola stećaka Grebnice-Bunčići: monumentalni nadgrobni spomenici srednjeg veka kod Bileće
• Arheolozi u Bileći razotkrivaju TAJNE STEĆAKA

Posebno značajno otkriće predstavlja do sada nepoznati stećak, označen kao broj 26. Iako iskopavanja kružne kamene konstrukcije severno od nekropole nisu dala konačne odgovore o njenoj nameni, rezultati ukazuju da je prostor Pavlovca bio naseljen još u praistoriji, čime se istorija ovog lokaliteta pomera mnogo dalje u prošlost.

Projektom STONE istraživači nastoje da stećke, nekropole, arhitekturu i kulturni pejzaž povežu u jedinstvenu priču o srednjovekovnoj prošlosti zapadnog Balkana. Pavlovac, ističu, predstavlja jedno od ključnih mesta za razumevanje nasleđa porodice Pavlović, čija se istorija danas sve više rekonstruiše zahvaljujući arheološkim istraživanjima.

Izvor: ZRC SAZU