Jedan od najznačajnijih kasnoantičkih arheoloških lokaliteta u Srbiji, Anine kod Ćelija nadomak Lajkovca, ponovo je na meti pljačkaša koji su oštetili arheološke ostatke i nelegalno prekopavali nalazište, najverovatnije tragajući za vrednim predmetima.

Ovoga puta oštećen je deo lokaliteta koji je prethodnih godina konzerviran, dok su na ostatku nalazišta uočeni tragovi nelegalnog prekopavanja, najverovatnije u potrazi za metalnim predmetima.

Zavod za zaštitu spomenika kulture „Valjevo“ podneo je krivičnu prijavu Osnovnom javnom tužilaštvu u Valjevu zbog oštećenja kulturnog dobra.

Oštećeni konzervirani delovi i iskopane rupe

Kako su rekli iz Zavoda za “Novosti”, oštećenja su otkrivena tokom redovnog obilaska lokaliteta „Oštećenja su uočena prilikom redovnog obilaska Anina, najviše na delu lokaliteta koji je prethodnih godina rekonstruisan i konzerviran“, rekao je arheolog-konzervator Radivoje Arsić.

Na nekonzerviranom delu nalazišta pronađeno je više rupa širokih između 30 centimetara i jednog metra, dubokih od 30 do 40 centimetara. Oštećena je i kaldrmisana staza koja vodi do lokaliteta. Sve ukazuje na neovlašćeno pretraživanje uz pomoć detektora metala i nelegalno prekopavanje bez dozvole nadležnih institucija.

U Zavodu navode da bi snimci sigurnosne kamere sa obližnje prodavnice pored Ibarske magistrale mogli pomoći u identifikaciji odgovornih.

Lokalitet koji je i ranije bio na meti pljačkaša

Anine su i prethodnih godina bile česta meta divljih kopača koji su tragali za navodnim skrivenim blagom. Meštani su decenijama koristili kamen sa lokaliteta za gradnju pomoćnih objekata, ne znajući da potiče sa monumentalne rimske građevine.

Tokom arheoloških istraživanja pronađeni su brojni nalazi, među kojima rimski novac, različiti predmeti i kamena glava lava, dok je utvrđeno da je kompleks bio opremljen razvijenim sistemom podnog grejanja (hipokaustom), što svedoči o njegovom značaju.

Važan centar za snabdevanje rimske vojske

Prema rečima Radivoja Arsića, Anine nisu predstavljale običnu vilu ili manje naselje. „Pre oko 1.700 godina Anine nisu bile obična vila ili selo, već sabirni centar, veliki ambar za prikupljanje i čuvanje hrane iz Šumadije i Kolubare za rimsku vojsku na Dunavu“, istakao je Arsić.

• Anine – tragovi rimskih gospodara i njihovih robova
• Ko sme da istražuje arheološka nalazišta i koristi metal-detektor: zakon i kazne
• Nelegalna iskopavanja i trgovina arheološkim artefaktima u Srbiji

Lokalitet je otkriven 2008. godine, nakon čega su usledila sistematska arheološka istraživanja Zavoda za zaštitu spomenika kulture Valjevo. Danas je zaštićen kao nepokretno kulturno dobro.

Tragovi rimskog ekonomskog centra

Anine se prostiru na oko 40 hektara, nedaleko od ušća Ljiga u Kolubaru. Dosadašnja istraživanja pokazala su da je ovde postojao veliki privredni kompleks iz 3. i 4. veka, sa reprezentativnim građevinama, skladištima i razvijenom infrastrukturom. Ovaj kompleks imao je važnu ulogu u prikupljanju i distribuciji poljoprivrednih proizvoda kojima su snabdevane rimske vojne jedinice na dunavskom limesu.

Oštećenje ovakvih lokaliteta ne predstavlja samo materijalnu štetu. Svako nelegalno kopanje nepovratno uništava arheološki kontekst – raspored nalaza i slojeva iz kojeg arheolozi rekonstruišu život u prošlosti. Jednom izgubljene informacije nije moguće vratiti, zbog čega su pljačka arheoloških nalazišta i upotreba detektora metala bez odobrenja među najvećim pretnjama očuvanju kulturnog nasleđa.