Arheolozi su tokom ovogodišnjih istraživanja Gradišta kod Žablja pronašli nove tragove života iz bronzanog i gvozdenog doba – od ukrašenih keramičkih posuda i neobičnih figurina do zemunica koje otkrivaju kako su izgledala praistorijska naselja.

Na arheološkom lokalitetu Gradište kod Žablja u toku je peta kampanja istraživanja u okviru višegodišnjeg projekta „Arheološki park Čurug“, koji realizuje Muzej Vojvodine, piše u saopštenju. Svaka nova kampanja na ovom lokalitetu donosi nove podatke o njegovoj prošlosti, a ovogodišnji rezultati pokazuju da je priča o Gradištu znatno složenija nego što se ranije pretpostavljalo.

• Arheolozi istražuju lokalitet Nove zemlje u Žablju iz mlađeg kamenog doba
• Nastavljaju se iskopavanja naselja iz gvozdenog doba na lokalitetu Gradište u Žablju
• Otkriće nove antropomorfne figurine na neolitskom lokalitetu Borđoš

Istraživanja su najpre ukazala na prisustvo objekata iz starijeg gvozdenog doba, dok su prošlogodišnja iskopavanja donela nalaze koji pripadaju ranom bronzanom dobu. Ovogodišnja istraživanja otvorila su još jedno poglavlje – pronađeni su objekti iz srednjeg bronzanog doba, povezani sa ranijim manifestacijama kulture panonske inkrustovane keramike.

Zemunice iz bronzanog doba

Među najznačajnijim ovogodišnjim otkrićima izdvajaju se dve ukopane zemu­nice iz prve polovine 2. milenijuma pre nove ere. Reč je o stambenim objektima koji pripadaju kulturi Panonske inkrustovane keramike, čija je rasprostranjenost obuhvatala veliki deo prostora Panonije.

Posebnu pažnju privlače keramičke posude pronađene u ovim objektima. Njihova površina bila je ukrašavana različitim tehnikama – urezivanjem i utiskivanjem motiva, nakon čega je u ukrase umetnuta bela pasta, odnosno vršeno je inkrustovanje.

Takav način dekorisanja keramike karakterističan je za kulturne zajednice bronzanog doba na prostoru Panonije i predstavlja jedan od elemenata na osnovu kojih arheolozi mogu da prepoznaju kulturne veze i razvoj pojedinih zajednica.

Kako su ukrašivali svoje posude?

Među zanimljivim nalazima nalaze se i alatke koje su korišćene za ukrašavanje keramičkih posuda i figurina. Reč je o keramičkom pečatu sa tri spirale, kao i nazubljene alatke izrađene od školjki.

Ovi predmeti su posebno značajni jer ne predstavljaju samo gotove proizvode već mogu da pruže uvid u sam proces njihove izrade. Tragovi alata i njihovi oblici arheolozima omogućavaju da bolje razumeju na koji način su praistorijski majstori stvarali složene ukrase na keramičkim posudama.

Tri figurine i zagonetni idoli

Među ovogodišnjim nalazima posebno se izdvajaju i fragmenti tri figurine. One imaju bliske analogije sa idolima koji su poznati sa različitih lokaliteta na prostoru rasprostiranja kultura Panonske inkrustovane keramike.

Po svojim karakteristikama podsećaju i na figurine pronađene u grobu 28 na lokalitetu Stubarlija kod Mošorina.

Figurine predstavljaju posebno zanimljivu kategoriju nalaza jer njihova funkcija nije uvek jednostavna za tumačenje. U kulturama panonske inkrustovane keramike idoli se relativno često pojavljuju u grobnom kontekstu, pa se pretpostavlja da su imali određenu simboličku ili ritualnu ulogu. Takođe, smatra se da oslikavaju izgled i nošnju onog vremena.

Tragovi starijeg gvozdenog doba

Istraživanja Gradišta ove godine donela su još jedno važno otkriće. Prvi put na ovom lokalitetu pronađeni su stambeni objekti starijeg gvozdenog doba u formi poluzemunica pravougaone osnove. Ranije su svi bili ovalnog oblika i pripadaju bosutskoj kulturi.

Njihova konstrukcija može se rekonstruisati zahvaljujući pravilno raspoređenim jamama za stubove, koji su nekada nosili nadzemni deo objekta. Na osnovu otkrivenih artefakata mogu se datovati u drugu polovinu 9. ili sam početak 8. veka pre nove ere.

Ovakvi objekti imaju svoje paralele na Gradini na Bosutu – lokalitetu po kojem je bosutska kultura dobila ime.