Arheolozi su otkrili 3.400 godina star fragment najstarijeg poznatog mirovnog ugovora.

U nekadašnjoj prestonici Hetitskog carstva, Hatuši, arheolozi su otkrili fragment star oko 3.400 godina koji pripada Egipatsko-hetiskom mirovnom sporazumu. Posebno su zanimljive odredbe koje govore o ljudima koji su tokom ratova bežali iz jednog kraljevstva u drugo.

Mali fragment glinene pločice pronađen je tokom arheoloških istraživanja na utvrđenom brdu Bujukale (Büyükkale), gde se nalazila palata hetitskih kraljeva. Stručnjacima je bilo potrebno gotovo godinu dana da utvrde kojem dokumentu pripada, navodi se u saopštenju.

• Pisma iz Amarne na glinenim pločicama smatraju se najstarijim diplomatskim dokumentima
• Arheolozi su otkrili nepoznat indoevropski jezik u Hatuši, glavnom gradu Hetita
• Otkriveno lice Velikog faraona Ramzesa II

Analizom je potvrđeno da fragment pripada akadskom primerku Mirovnom ugovoru iz Kadeša, sporazuma koji su zaključili hetitski kralj Hatušili III i egipatski faraon Ramzes II nakon dugotrajnog sukoba između dva velika carstva.

Šta piše na fragmentu?

Pronađeni deo pripada odredbama koje se odnose na begunce i njihovo vraćanje između Egipta i Hetitskog carstva. U tekstu se, između ostalog, navode pravila prema kojima njihove kuće i imovina nisu smeli biti uništavani.

Ipak, ove odredbe ne treba posmatrati kao pravo na azil u savremenom smislu. Sporazum je pre svega uređivao uzajamno izručivanje begunaca i dezertera, odnosno dogovor dve države da više neće pružati utočište ljudima koji su pobegli iz druge zemlje.

Najstariji pisani mirovni sporazum

Ugovor iz Kadeša nastao je nakon višedecenijskih sukoba Egipta i Hetitskog carstva. Njihov sukob dostigao je vrhunac u bici kod Kadeša oko 1274. godine pre nove ere, nakon čega su se borbe nastavile još godinama.

Sporazum je, prema najprihvaćenijem datovanju, ratifikovan oko 1259-1258. godine pre nove ere, u 21. godini vladavine Ramzesa II. Obuhvatao je međusobni mir, vojnu pomoć i odredbe o beguncima.

Originalni sporazum, prema egipatskoj i hetitskoj tradiciji, bio je ispisan na srebrnoj ploči, ali taj predmet nije sačuvan. Do danas su poznate njegove kopije. Egipatska verzija uklesana na zidovima hramova i hetitske verzije ispisane klinastim pismom na glinenim pločicama.

Upravo jedna takva glinena kopija sada je dobila još jedan mali, ali značajan deo. Istraživanja Bujukalea se nastavljaju, a arheolozi se nadaju da će pronaći i druge fragmente koji bi mogli da popune praznine u tekstu jednog od najznačajnijih dokumenata istorije diplomatije.