Arheolozi već tri godine istražuju ranoslovensko naselje na lokalitetu Bostanište u Banatskom Novom Selu, gde su otkrili ostatke kuća, neobičnu sahranu i brojne tragove života od 7. do 10. veka.

Zemunice prilagođene snažnim udarima košave, neobična sahrana sa pokrovom od kamenih žrvnjeva i duboke jame čija namena još nije razjašnjena – samo su neka od otkrića sa lokaliteta Bostanište.

Na lokalitetu Bostanište u Banatskom Novom Selu, arheolozi Narodnog muzeja Pančevo već treću godinu zaredom istražuju ostatke ranoslovenskog naselja u kojem je stanovništvo živelo tokom gotovo tri veka. Ovogodišnja kampanja sprovedena je tokom septembra i oktobra, a istraživanja su donela nova saznanja o načinu gradnje, svakodnevnom životu i običajima tadašnjih stanovnika.

Arheološkim iskopavanjima rukovodili su viši kustosi arheolozi Jelena Đorđević i Vojislav Đorđević, uz finansijsku podršku Ministarstva kulture Republike Srbije.

Kuće ukopane u zemlju – odbrana od banatske košave

Stanovnici ranoslovenskog naselja na Bostaništu živeli su u poluzemunicama i zemunicama, objektima čiji su delovi bili ukopani u zemlju. Ovakav način gradnje pružao je dobru toplotnu izolaciju, što je bilo posebno značajno tokom hladnih zima i vrelih letnjih meseci.

Ipak, jedna posebnost istraženih objekata posebno je privukla pažnju arheologa. U velikom broju stambenih i ekonomskih celina otkrivene su duboke jame koje se ispod zidova objekata nastavljaju u obliku niša i tunela.

Prema tumačenju istraživača, ovakav način gradnje mogao bi biti povezan sa snažnim jugoistočnim vetrom – košavom, koja je na ovom području duvala i pre više od hiljadu godina. Ukopavanjem delova objekata ispod nivoa zidova stanovnici su, pretpostavlja se, nastojali da svoja staništa zaštite od snažnih udara vetra.

• Kako su Sloveni stigli u Evropu: Šta kaže najnovija DNK studija?
• Arheološki tragovi Slovena na teritoriji današnje Srbije
• Arheolozi istražuju ranosrednjovekovna naselja u južnom Banatu

Unutar objekata otkriveni su i ostaci grejnih tela. Dokumentovane su dve tradicije gradnje peći: masivne kamene peći i zemljane peći ukopane neposredno u lesni profil. One su bile važan deo domaćinstva, jer su služile za zagrevanje prostora i pripremu hrane.

Neobična sahrana ispod pokrova od kamenih žrvnjeva

Jedno od najneobičnijih otkrića na Bostaništu zabeleženo je tokom istraživačke kampanje pre dve godine. Na podu jedne poluzemunice, u kojoj se nalazila kamena peć, otkriveni su posmrtni ostaci pokojnika.

Posebnu pažnju privlači način na koji je pokojnik bio prekriven. Iznad skeleta nalazio se pokrov sačinjen od pažljivo poređanih celih i fragmentovanih kamenih žrvnjeva.

Ovakav nalaz otvara pitanja o pogrebnim običajima i verovanjima stanovnika ranoslovenskog naselja. Zašto je pokojnik sahranjen unutar stambenog objekta i kakvo je simboličko značenje moglo imati postavljanje žrvnjeva iznad njegovog tela? Za sada, to ostaje jedna od zagonetki lokaliteta.

Duboke jame – skladišta za žito ili tragovi dobijanja gvožđa?

Ovogodišnja istraživanja donela su još jedno zanimljivo otkriće. Reč je o objektu znatno većih dimenzija, sa desetak dubokih jama unutar i oko njega.

Arheolozi trenutno razmatraju dve mogućnosti za njihovu namenu. Prema prvoj hipotezi, jame su mogle služiti kao silosi za skladištenje hrane i žitarica. Druga mogućnost je da predstavljaju tragove aktivnosti povezanih sa prikupljanjem močvarne, odnosno blatne rude gvožđa.

Kako su živeli stanovnici ranoslovenskog naselja?

Iako na lokalitetu do sada nije otkriven luksuzan arheološki materijal, pronađeni predmeti pružaju dragocen uvid u svakodnevicu njegovih stanovnika. Među pokretnim nalazima nalaze se fragmenti grubo izrađenih keramičkih posuda, oblikovanih slobodnom rukom ili na sporom vitlu, kao i jednostavne alatke.

Ovi predmeti, iako na prvi pogled skromni, svedoče o načinu života, zanatskim aktivnostima i svakodnevnim potrebama ljudi koji su na ovom prostoru živeli pre više od hiljadu godina.

Arheološka istraživanja na Bostaništu biće nastavljena i u narednom periodu, jer konačni cilj projekta još nije dostignut. Svaka nova istraživačka kampanja donosi dodatne podatke o ranoslovenskom naselju i istoriji Banata.

Iz Narodnog muzeja Pančevo posebno su istakli i značaj saradnje sa lokalnim stanovništvom, zahvaljujući čijoj su podršci i ustupanju parcela arheološka istraživanja mogla da budu sprovedena nesmetano.