06/12/2022

Kamena sfera (foto: INAH)

Arheolozi su u Kostariki iskopali šest ogromnih kamenih sfera koje su isklesali domorodci ostrva. Do sada je otkriveno oko 300 ovih sfera iz prekolumbijskog peroda, a stručnjaci i dalje ne znaju koja je bila njihova namena.

Kamene sfere se nalaze na malom ostrvu Isla del Kanjo u delti Dikis, gde je ranije identifikovano preko 300 kamenih petrosfera iz kulture Dikis.

Kultura Dikis

Kultura Dikis se pojavila u dolini Rio Grande de Teraba, gde su članovi njene zajednice uspostavili složene društvene, ekonomske i političke sisteme za upravljanje svojim društvom.

Tokom perioda kulture Čiriki između 800. i 1500. nove ere, mnoga naselja su prerasla u velike zajednice oko aluvijalnog zemljišta reke Teraba i njenih glavnih pritoka.  Oni su gradili velike strukture koristeći kamene predmete zaobljenih ivica, njihove površine po kojima su hodali bile su popločane, pored standardne pogrebne prakse, praktikovali su sahranjivanje pod  kružnim ili pravougaonim humkama sa kamenim zidovima.

Članovi zajednice kulture Dikis su dostigli vrhunac kulturnog razvoja tokom ovog perioda. Zanatlije ove kulture su stvarale složene predmete od keramike, kostiju i zlata i vajale kamene sfere u važnim zonama unutar naselja. Kamene sfere su takođe postavljane u nizovima na javnim trgovima, ili duž prilaza nastambe vladajuće elite ili poglavica.

Konzervacija i restauracija sfere (foto: INAH)

Kamene sfere su veličine od samo nekoliko centimetara do preko 2 m u prečniku. Istraživači veruju da su ih ljudi kulture Dikis koji su napravili ove sfere koristili kao ukrasne predmete dizajnirane da simbolizuju moć i ukrašavaju ključna mesta kao što su javni trgovi i ulazi u domove poglavica.

Nastale su udaranjem velikih komada kamena koje su zatim polirane peskom. Ove petrosfere su napravljene od krečnjaka, peščara ili supstance nalik bazaltu koja se zove gabro (magmatska stena).

Kamene sfere su bile zaboravljene

Sa dolaskom Španaca, u 16. veku, u savremenim izveštajima Evropskih istraživača velike kamene sfere domorodaca na koje su naišli ništa se ne spominje.

Do 1570. godine, ekspedicija Perafana de Ribere dodatno je podstakla misteriju. On nije dao nikakve nagoveštaje u svojim izveštajima o domorodačkim naseljima. Već da su do tada velike zajednice kulture Dikis ili napustile svoje domove, ili su umrle iz nepoznatih razloga (verovatno usled zaraznih bolesti koje su na kontinent doneli Španci).

Sfere su ostale zaboravljene, sve dok ih 1930-ih nije ponovo otkrila United Fruit Company dok je krčila džunglu kako bi napravila mesto za plantaže banana. Zbog toga se na sferama primećuju različita oštećenja, kao što su urezi, ogrebotine, koje su ostavile mašine kada su pokušali da ih pomere.

Nova otkrića na Kostariki

Arheolozi iz Nacionalnog instituta antropologije i istorije (INAH) i Nacionalnog muzeja Kostarike (MNCR) iskopali su 6 kamenih sfera kao deo šireg projekta za očuvanje spomenika.

Tim se fokusirao na arheološko nalazište Finka 6 koje se nalazi u kantonu Osa u provinciji Puntarenas u kojem su se kamene sfere oštetile zbog vremenskih neprilika usled poplava izazvanih uraganima i tropskim olujama. Međutim, prva oštećenja na kamenim sferama nastala su od strane kompanije za banane koja je eksploatisala centralnoamerička polja u 20. veku.

Izabel Medina-Gonzales iz INAH-a je istakla da su sfere zaštićene, odnosno restauirane i konzervirane nanošenjem krečno-peščanog maltera kako bi se povećala tvrdoća, a preko je postavljen zaštitini sloj matera.

Sfere su zatim ponovo zakopane i zaštićene slojevima geotekstila, šljunka i peska.

Proverili smo da li ovo omogućava homogenizaciju temperature i vlažnosti koja izbegava kontakt sa kiselošću glinenog zemljišta i sprečava rast vegetacije u blizini“ rekao je Havijer Falas iz MNCR-a.

Izvor: INAH i HeritageDaily

close

Registrujte se na Sve o arheologiji

Prijavite se na našu mejl listu i budite prvi koji će dobiti vesti iz sveta arheologije

Ne šaljemo spamove! Pročitajte naša pravila korišćenja za više informacija.

Podelite sadržaj na:

1 thought on “Arheolozi su iskopali masivne kamene sfere iz prekolumbijskog perioda u Kostariki

  1. Iste ovakve sfere postoje u Bosni u blizini Zavidovića, možda bi neko odavde mogao njima da se pozabavi. Malo mi je neverovatno da se ovakvi artefakti nalaze na suprotnim krajevima sveta.

Leave a Reply

Your email address will not be published.

Translate »