02/12/2022

Model Dispilio pločice (Мико/Wikimedia Commons)

Drvena Dispilio pločica na kojoj su bile ispisane oznake, koje možda predstavljaju pisani tekst, otkrivena je tokom iskopavanja neolitskog naselja u severnoj Grčkoj. Pločica je datovana pre oko 7.300 godina. Natpis na pločici može biti najstariji pisani tekst?

Drevno neolitsko naselje u blizini modernog sela Dispilio na jezeru Kastorija u prefekturi Kastorija, otkriveno je 1932. godine zbog niskog vodostaja jezera tokom zime.

Arheološka istraživanja su pružila dokaze da se lokalitet kontinuirano koristio od ranog neolita (oko 6.000. g. pne) do kasnog halkolita (oko 1.200. g. pne, mikenski period).

Pločica bi bila 2.000 godina starija od glinenih pločica ispisanih klinastim pismom iz sumerskog perioda i 4.000 godina starija od kritsko-mikenskih linearnih pisama A i B. Ukoliko se pokaže da se tu zaista radi o pisanom tekstu.

Potom je početkom 2000-tih otkrivena još jedna drvena pločica sa sličnim “natpisom”, što je dodatno pojačalo sumnje.

Drvena pločica sa simbolima

Dispilio pločica je bila jedan od mnogih artefakata pronađenih u tom području. Međutim, značaj pločice leži u činjenici da je na njoj uklesan nepoznat “pisani tekst” koji seže više od 5.260 godina pre nove ere.

Osim toga, glinene pločice i grnčarske posude otkrivene na lokalitetu imale su slično urezane simbole, piše u studiji iz 2014.

Pločica je napravljena od kedrovog drveta (Cedrus sp.) skoro četvorougaonog oblika dimenzija 23 × 19,2 × 2 cm. Na njoj su primećeni tragovi vatre. Ona je pronađena tokom iskopavanja u julu 1993. u probnom rovu u vodi veoma blizu obale jezera. Na celom području postoje arheološki nalazi i tragovi antropogenog delovanja u vodi. Sonda za iskopavanje je bila uokvirena drvenim daskama i voda je kontinuirano ispumpavana. Kada je blato postepeno uklonjeno, drvena pločica se pojavila kako pluta na površini vode.

Dispilio drvena pločica (izvor: Facorellis et al. 2014, fig. 5)

Na površini artefakta, koja je okarakterisana kao prednja strana, može se razlikovati do 10 redova linearnih vertikalnih i horizontalnih uklesanih „znakova“. Slični uklesani znaci mogu se videti i na gornjoj tankoj strani pločice. Znaci i drevni predmet su sačuvani zbog uslova sredine u kojoj nije bilo kiseonika. Međutim, tokom procesa sušenja došlo je do njenog oštećenja i delimičnog propadanja.

Potencijalno najstariji pisani tekst

Kada je 2004. godine objavljeno otkriće prve pločice, prof. Hourmouziadis je tvrdio da se tekst sa oznakama ne može lako publikovati: “Zato što bi na kraju promenio trenutnu istorijsku pozadinu u vezi sa poreklom pisanja i artikulisanog govora prikazanog slovima umesto ideograma u granicama starogrčkog sveta i šire, evropskog”.

Prema profesoru praistorijske arheologije “oznake sugerišu da trenutna teorija koja predlaže da su stari Grci dobili svoje pismo od drevnih civilizacija Bliskog istoka (Vavilonci, Sumeri i Feničani itd.) ne uspeva da zatvori istorijsku prazninu od oko 4.000 godina”.

Trenutno prihvaćena istorijska teorija, koja se predaje širom sveta, ukazuje da su stari Grci naučili pisati oko 800. godine pne od Feničana. Međutim, među naučnicima se nameće pitanje: kako je moguće da grčki jezik ima 800.000 unosa reči, zauzimajući prvo mesto među svim poznatim jezicima u svetu? Dok drugi sledeći ima samo 250.000 unosa reči. Kako je moguće da su Homerove pesme nastale oko 800. godine pne, kada su stari Grci naučili da pišu? Bilo bi nemoguće da stari Grci napišu ova poetska dela, a da nisu imali istoriju pisanja od najmanje 10.000 godina unazad, prema američkom lingvističkom istraživanju, piše Greek Reporter.

S obzirom da je drvena pločica bila delimično oštećena kada je bila izložena okruženju bogatom kiseonikom, izvan blata i vode u koju je bila uronjena tokom dužeg vremenskog perioda, podlegla je procesu konzervacije.

Podelite sadržaj na:

Leave a Reply

Your email address will not be published.

Translate »