Čija je krstionica kneza Višeslava?
O Višeslavovoj krstionici se raspravlja od njenog otkrića. Nakon više godina potvrđeno je da krstionica kneza Višeslava ima srpsko poreklo.
Krstionica kneza Višeslava budi znatiželju arheologa, istoričara, drugih istraživača, ali i šire javnosti. U naučnim krugovima dugi niz godina se vodi rasprava o tome da li se na krstionici spominje hrvatski ili srpski knez Višeslav. Analize natpisa su potvrdile da je krstionica izrađena u poslednjim decenijama 8. veka.
Hrvati veruju da je ona preneta iz Nina 1746. godine u Veneciju, gde je i otkrivena 1853. godine. Međutim, arheoloških i drugih dokaza nije bilo da se krstionica nalazila u Ninu. Danas se nalazi u Muzeju hrvatskih arheoloških spomenika u Splitu.
- Najraniji materijalni trag na kome piše Srbija je pečat Petra, upravitelja i arhonta Srbije, koji je prodat na aukciji u Švajcarskoj
- Prvi srpski kovani novac je dva veka stariji nego što se to ranije mislilo
Sa druge strane, srpski istoričari i arheolozi veruju da je reč o srpskom knezu Višeslavu. U spisu De administrando imperio vizantijskog cara i pisca cara Konstantina VII Porfirogenita iz 10. veka navodi se da je Višeslav bio srpski zahumski knez. Dok se nigde u istorijskim ili bilo kojim drugim izvorima ne spominje hrvatski knez Višeslav.
O krstionici kneza Višeslava
Krstionica kneza Višeslava otkrivena je u Gradskom muzeju Korer u Veneciji 1853. godine. Na njoj se nalazi natpis koji svedoči da ju je naručio sveštenik Jovan u vreme kneza Višeslava. U natpisu se govori o nameni krstionice da se u njoj kršteni očiste od grehova i spasu ispovedajući Svetu Trojicu, a sveštenik Jovan je u vreme vladara Višeslava („DVCI VVISSASCLAVO“), posvećuje Svetom Jovanu Krstitelju.
+ HEC FONS NEMPE SVMIT INFERMOS VT REDDAT ILLVMINATOS. HIC
EXPIANT SCELERA SVA OVD(SIC) DE PRIMO SVMPSERVNT PARENTE VT
EFFICIANTUR CHRISTICILE. SALVBRITER CONFITENDO TRINVM PERENNE.
HOC IOHANES PRESBITER SVR(SIC) OPUS BENE COMPOSVIT DEVOTE IN
HONORE VIDELICET SANCT, IOHANES BAPTISTE VT INTERCEDAT PRO EO
CLIENTQVE SVO
Ovaj izvor naime prima slabe da ih učini prosvetljenima. Ovde se peru od svojih zločina, što su ih primili od svog prvog roditelja, da postanu hrišćani, spasonosno ispovedajući večno Trojstvo. Ovo delo pokazano učini sveštenik Jovan u vreme kneza Višeslava i to u čast Sv. Jovana Krstitelja da posreduje za njega i njegova štićenika.
Ona je bila namenjena pokrštavanju Srba u vreme srpskog zahumskog kneza Višeslava. Isklesana je iz blokova mermera i ima šestostrani oblik, a visoka je 90 i široka 120 cm.
Poreklo krstionice kneza Višeslava
U najnovijem radu istoričar Predrag Komatina razmatra epigrafske karakteristike natpisa na krstionici i iznosi pretpostavke da bi se krstionica mogla pripsati „kotorskoj klesarskoj radionici iz vremena episkopa Jovana“.
Autor se u radu osvrnuo i na pretpostavke arheologa Đorđa Jankovića, a koji je delio isto mišljenje o poreklu krstionice. Pokojni profesor je ukazao na epigrafsku sličnost krstionice sa onim ukrasima u ruševinama Manastira Sv. Arhanđela na Svetomiholjskoj Prevlaci kod Tivta u Boki Kotorskoj. Đorđe Janković je na taj način hteo da locira prvobitnu lokaciju krstionice u ovom manastiru, što je verovatno i uspeo.
Takođe, autor je u radu prihvatio i mišljenje arheologa Marka Aleksića da je reč o srpskom knezu Višeslavu koga spominje Konstantin VII Porfirogenit. Aleksić ističe da je Višeslavova krstionica značajan predmet koji pruža uvid u rano prisustvo hrišćanstva među Slovenima.
Krstionica je izrađena u Boki Kotorskoj?
Prema istoričaru Komatinu krstionica pokazuje sličnosti i podudarnosti sa natpisom kotorskog episkopa Jovana na arhitravu u kotorskoj Katedrali Sv. Trifuna iz 805. godine. Prema tome krstionica se može pripisati klesarskoj radionici kotorskog episkopa Jovana. Istovremeno ovoj radionici je savremena i splitska.
“Epigrafske sličnosti između natpisa na dva pomenuta spomenika su dovoljne da navedu na pretpostavku da su ih klesali majstori školovani u istoj klesarskoj školi. Izvesno je da krstionica ne potiče iz samog Kotora, jer bi u tom slučaju natpis na njoj bio datiran vladavinom savremenog vizantijskog cara, kao i drugi kotorski i južnojadranski natpisi, ali je nesumnjivo da potiče iz Boke Kotorske, a da li se prvobitno zaista nalazila u benediktinskom Manastiru Sv. Arhanđela na Svetomiholjskoj prevlaci kod Tivta”, zaključuje autor u svom radu.
Prilikom uništenja manastira od strane Mlečana u 15. veku Višeslova krstionica je odneta u Veneciju. Potom je preneta u Hrvatsku 1942. godine.
Izmena: 06.02.2026.
