03/12/2022

Figurina "dvoglavi idol" u sklopu izložbe San neolitske noći u Muzeju Vojvodine, NS (foto: M. Miljević-Đajić)

Arheološko nalazište Gomolava smešteno je na obali reke Save u selu Hrtkovci u Sremu. Zahvaljujući plodnoj zemlji, šumama i obilju divljači ovo mesto bilo je naseljeno u kontinuitetu gotovo 7.000 godina. Na Gomolavi je pronađena i jedinstvena statueta dvoglavog idola “blizanci”, koja je dugo bila zaštitni znak Vojvođanskog muzeja.

Debljina kulturnog sloja je u najdebljem delu iznosila šest metara, a u njemu su otkriveni tragovi života koji su obuhvatali period koji je trajao skoro 7.000 godina. Zastupljeni su nalazi od neolita, eneolita, bronzanog i gvozdenog doba, pa sve do srednjeg veka. Najbogatije nalaze, a time i najviše podataka o načinu života na ovom mestu, pružili su ostaci neolitskog naselja iz perioda vinčanske kulture i naselja latenskog perioda, koje je pripadalo Skordiscima.

Prvi stanovnici Gomolave bili su nosioci vinčanske kulture, koji su ovde živeli u periodu od oko 5.000, pa sve do 4.600 godina stare ere.

Debljina profila na Gomolavi (sl. 1 iz kataloga: Rezultati zaštitnih arheoloških istraživanja arheološkog lokaliteta Gomolava – nekropola u Hrtkovcima 2017/18. godine)

Život u neolitu

Dakle, njeni pripadnici su generacijama živeli na ovom mestu, a bavili su se zemljoradnjom i stočarstvom. O razvijenoj trgovinskoj razmeni svedoči ekskluzivna roba iz dalekih krajeva: nakit od školjki sa Mediterana, sečiva od opsidijana sa Karpata i jedinstvena bakarna narukvica pronađena u jednom grobu. Na ovom lokalitetu je otkrivena najznačajnija nekropola vinčanske kulture, na kojoj je istraženo 27 grobova sa pokojnicima sahranjenim na boku u zgrčenom položaju, uz koje su pronađeni različiti grobni prilozi.

Pripadnici vinčanske kulture bili su vrsni poznavaci grnčarskog zanata i od gline su izrađivali razne predmete vrhunskog kvaliteta i lepote. Najčuvenije su njihove antropomorfne figurine i kultne vaze sa zoomorfnim atributima, koje i danas pobuđuju veliku pažnju i oduševljenje.

Antropomorfna figurina “blizanci”, vinčanska kultura (izvor: Wikidata)

Predstave figura sa dve glave nisu bile tako česte u praistorijskoj umetnosti, pa ostaje nedoumica da li je u pitanju realistični prikaz sijamskih blizanaca ili je u pitanju kultni idol sa odgovarajućim značenjem. Statueta je izložena na stalnoj postavci Muzeja Vojvodine.

Izvor: Rezultati zaštitnih arheoloških istraživanja arheološkog lokaliteta Gomolava – nekropola u Hrtkovcima 2017/18. godine

Podelite sadržaj na:

Leave a Reply

Your email address will not be published.

Translate »