09/12/2022

Renovirana Nordijska kuća na Grenlandu (izvor: Visit Greenland)

Više od 4. veka, Vikinzi su naseljavali veći deo Grenlanda. Onda misteriozno nestaju u 15. veku. Postoji više različitih teorija šta je uzrok kolapsa kolonije Vikinga-sukobi sa drugim kulturama, pad nataliteta i na kraju, problemi usled promene klime. Podaci o životnoj sredini pokazuju da se klima Grenlanda pogoršala tokom nordijske kolonizacije. Kao odgovor na promenu klime, Vikinzi su promenili ishranu, i okrenuli su se sa svojih farmi ka moru, pre potpunog napuštanja svojih naselja.

Decenijama su antropolozi, istoričari i naučnici mislili da je propast Istočnog naselja na Grenlandu posledica početka Malog ledenog doba- perioda izuzetno hladnog vremena, posebno u severnom Atlantiku. Ovaj hladni period je poljoprivredni život na Grenlandu učinio neodrživim.

Studija koju je vodio Univerzitet Masačusets Amherst i nedavno objavljena studija u časopisu Science Advances, preokreće ranije prihvaćenu teoriju o tome zašto su Vikinzi napustili Grenland.

Naseljavanje Grenlanda

Grenland, ili Grœnland na staroskandinavskom, naselili su norveški i islandski istraživači tokom 10. veka nove ere, gde su se pojavila dva velika vikinška naselja sve do njihovog neobjašnjivog napuštanja u 15. veku nove ere.

Prvo uspešno naselje Grenlanda napravio je Erik Torvaldson, inače poznat kao Erik Crveni. Prema sagama, Islanđani su proterali Erika tokom veća Altinga na tri godine, kao kaznu što je Erik ubio Ejolfa Faula zbog spora.

Erik je krenuo u potragu za zemljom za koju je prijavljeno da leži na severu i stigao je do obale Grenlanda gde je proveo tri godine svog izgnanstva istražujući novu zemlju. Po povratku na Island, priča se da je sa sobom poneo priče o „Grenlandu“, zemlji sa povoljnim imenom kako bi zvučalo privlačnije od „Islanda“ da bi namamio potencijalne naseljenike. Jasno je da je naziv Greenland-zelena zemlja, pogrešan i namerno ga je Erik iskoristio ne bi li na prevaru dovukao doseljenike.

Naselja su nastavila da napreduju sve do 14. veka nove ere, gde su ušla u period opadanja do njihovog napuštanja u 15. veku nove ere, istaknuto je na Heritage Daily.

Klimatske promene su uticale na život

Konsenzus je dugo bio da su hladnije temperature povezane sa malim ledenim dobom pomogle da kolonije budu neodržive. Međutim, nova istraživanja sugerišu da nije pad temperatura pomogao da se Nordijci isteraju sa Grenlanda, već suša.

Koristeći podatke iz ledenih jezgara, tim naučnika je saznao kako je klima varirala u blizini nordijskih farmi i mesta stanovanja. Oni su ovo kombinovali sa uzorcima sedimenta iz jezera u blizini Istočnog naselja, mapirajući neprekidan zapis koji datira unazad 2.000 godina.

Niko ranije nije proučavao ovu lokaciju“, kaže Boiang Zhao, vodeći autor studije koji je sproveo ovo istraživanje za svoj doktorat.

Zatim su analizirali taj 2.000 godina star uzorak za dva različita markera: prvi-lipid, poznat kao BrGDGT, koji se može koristiti za rekonstrukciju temperature. „Ako imate dovoljno potpunu evidenciju, možete direktno povezati promenljive strukture lipida sa promenom temperature“, kaže Isla Kastaneda, profesor geonauka na UMass Amherst i jedan od koautora rada.

Drugi marker, izveden iz voštanog premaza na listovima biljaka, može se koristiti za određivanje stopa po kojima su trave i druge biljke koje se održavaju u domaćim životinja gubile vodu usled isparavanja. To je dakle pokazatelj koliko su bili suvi uslovi.

Rezultati su otkrili da su temperature oko nordijskih naselja vremenom postajale toplije i sušnije, što je dovelo do toga da su farmeri morali da zimi hrane svoju stoku na uskladištenoj stočnoj hrani. Produžena suša, praćena ekonomskim i socijalnim pritiscima, verovatno bi preokrenula ravnotežu i učinila naseljavanje Grenlanda neodrživim.

Klimatski uslovi, nedostatak hrane iz okeana, pad trgovine morževim kljovama i kožom, kao i sve veća suša, uticali su na seobu Vikinga sa Grenlanda.

close

Registrujte se na Sve o arheologiji

Prijavite se na našu mejl listu i budite prvi koji će dobiti vesti iz sveta arheologije

Ne šaljemo spamove! Pročitajte naša pravila korišćenja za više informacija.

Podelite sadržaj na:

Leave a Reply

Your email address will not be published.

Translate »