Keltski karičasti novac iz Gradskog muzeja u Bečeju (foto: R. Ramadanski/Gradski muzej u Bečeju)

Gvozdeno doba Evrope uglavnom je obeležila kultura Kelta. Smatra se da su Kelti koristili proto-monetarne karike koje su poznate i kao “keltski karičasti novac” od bronze, a ređe od zlata. Gradski muzej u Bečeju je jedan od retkih muzeja u Srbiji koji raspolaže ovim nalazima.

Iz vremena starijeg gvozdenog doba i sve do 1. veka p. n. e. potiču skupni nalazi, ili ređe pojedinačni primerci, svojevrsnih metalnih karika kojima se pripisuju proto-monetarna svojstva. Smatra se da su ove karike bile sredstvo robno-novčane razmene pre nastanka pravog kovanog novca.

Keltski karičasti novac

Kako je gvozdeno doba „hiperborejske” Evrope uglavnom obeležila kultura Kelta, tako se i ove proto-monetarne karike neretko nazivaju „keltskim karičastim novcem”. Iako je prisustvo ovog nalaza zabeleženo i u periodima koji su prethodili definisanju keltske kulture. Svakako, karike su najučestalije upravo u vremenu i na područjima koje je ovaj drevni narod nastanjivao. Najčešće su od bronze ali se sreću i primerci od zlata. Najpoznatiji su nalazi iz Škotske i Irske, ali i iz nama susedne Bugarske.

Karike su nošene na odeći ili su vezivane različitim konopcima ili trakama, čemu svedoči neretka pojava stanjenosti unutrašnjih strana karika, usled trošenja odnosno prenošenja. Vremenom su karike zamenjene različitim polugama i konačno – kovanim novcem.

Naravno, nikako ne možemo svaki takav slučaj smatrati pretečom novca. Postoje pretpostavke da se, barem delimično, zapravo radi o tezaurisanim karikama iz konjske opreme ili nekog drugog pribora. S druge strane, odlike sredstva robno-novčane razmene upravo su, u prvom redu, standardizovana težina (i dimenzije) odnosno prepoznatljiv i uniforman oblik.

Donacija Gradskom muzeju u Bečeju

Gradski muzej Bečej je putem donacije akvirirao ukupno 16 primeraka ovakvih karika. Jedan je od retkih muzeja kod nas koji raspolaže takvim predmetima u zbirci. Svi primerci su izrađeni od bakarne legure (bronze). Težine karika iznose od 1.3 do 10.0 g dok prečnik varira između 19 i 32 mm.

Donator, gospodin Martin Ugarković, meštanin Bečeja, povodom darivanja Muzeju rekao je:

Ovim povodom bih želeo da se zahvalim svim saradnicima i prijateljima koji su mi pomogli kada je numizmatika u pitanju. Zahvaljujem se bečejskom berberinu Jozefu Fromu, koji me je upoznao sa svetom kolekcionarstva. Takođe bih želeo da se zahvalim kumu Šabanu Limaniju i prijatelju Miloradu Prodanovu. Osim njih značajne smernice sam dobijao i od gospodina Akoša Firanjija. Posebno bih se zahvalio Branislavi Mikić-Antonić, sa kojom sam godinama sarađivao. Konačno, sve dugujem mojim dragim roditeljima Nikoli i Stojanki Ugarković. Nadam se da ću i ubuduće biti u prilici da sarađujem sa Gradskim muzejom u Bečeju.”

Autor je članak prvo objavio na svom blogu Numizmatički pregled.

Podelite sadržaj na:

Leave a Reply

Your email address will not be published.

Translate »