Arheolozi su identifikovali retke moguće dokaze zlostavljanja deteta na njegovim skeletnim ostacima u drevnoj Mesopotamiji.

Ovo otkriće bacaja novo svetlo na manje poznate i mračnije aspekte života u prvim urbanim zajednicama sveta. Istraživanje se fokusira na skeletne ostatke bebe stare između šest i devet meseci, pronađene na lokalitetu Tell Brak u severoistočnoj Siriji. Ostaci potiču iz perioda kasnog halkolita (4200–3900. godine pre nove ere), vremena kada su se na prostoru severne Mesopotamije razvijala prva veća urbana naselja. Studija je objavljena u časopisu International Journal of Osteoarchaeology.

Dečije kosti otkrivaju mračnu stranu čoveka

Analizom kostiju istraživači su uočili obrazac povreda koji veoma podseća na povrede nastale usled namernog nasilja. Kod deteta su zabeleženi višestruki prelomi rebara, naročito u prednjem delu grudnog koša. Pored toga, na temenim kostima lobanje pronađeni su tragovi krvarenja na spoljašnjoj površini kostiju, dok je na butnoj kosti registrovano neuobičajeno stvaranje novog koštanog tkiva, što bi moglo ukazivati na povredu mekih tkiva noge.

Prema autorima studije, kombinacija ovih povreda najviše odgovara obrascu zlostavljanja. Posebno su značajni prelomi rebara kod odojčadi, koji se u savremenoj forenzičkoj medicini smatraju jednim od najspecifičnijih pokazatelja namernih povreda. Istraživači su pažljivo razmotrili i druge moguće uzroke, uključujući bolesti, metaboličke poremećaje i slučajne povrede, ali nijedno alternativno objašnjenje nije u potpunosti odgovaralo zabeleženim promenama.

Dokazi zlostavljanja dece se teško uočavaju u arheologiji

Iako Ujedinjene nacije procenjuju da danas oko milijardu dece širom sveta trpi neki oblik nasilja, jasni arheološki dokazi o zlostavljanju dece izuzetno su retki. Razlozi za to leže u lošem očuvanju kostiju odojčadi, teškoćama u razlikovanju slučajnih i namernih povreda, kao i činjenici da mnogi oblici zlostavljanja ne ostavljaju tragove na skeletu.

• Da li su Spartanci bacali bolesnu decu sa planine?
• Otkriveno da su deca radila teške poslove u rudnicima soli pre 2.000 godina
• Masakr u gvozdenom dobu na Gomolavi otkriva ciljano uništavanje žena i dece pre 2.800 godina

U Mesopotamiji su ovakvi nalazi posebno neobični. Dosadašnji bioarheološki i pisani izvori uglavnom nisu ukazivali na široko rasprostranjeno nasilje nad decom. Jedan od retkih pisanih primera potiče iz kraljevskog arhiva grada Mari iz prve polovine drugog milenijuma pre nove ere, gde se pominju osakaćeni ostaci deteta pronađeni u kanalu.

Krizni periodi doveli do zlostavljanja?

Autori studije pretpostavljaju da bi povrede bebe iz Tell Braka mogle biti povezane sa periodom intenzivnih društvenih promena. U vreme kada je dete živelo, naselje je prolazilo kroz proces ubrzane urbanizacije, praćen rastom stanovništva, društvenim pritiscima i povremenim krizama koje su uključivale epizode masovne smrtnosti. Takve okolnosti mogle su povećati nivo stresa unutar zajednica i domaćinstava, stvarajući uslove za pojavu nasilja.

Ipak, istraživači naglašavaju da će stvarne okolnosti koje su dovele do patnje ovog deteta verovatno zauvek ostati nepoznate. Bez obzira na to, ovaj izuzetno redak nalaz pruža važan uvid u ranjivost najmlađih članova društva i podseća da su problemi nasilja nad decom postojali još u najranijim urbanim civilizacijama.